Caritas en Ars Medica
Ziekten en instellingen door de eeuwen heen

Dinsdag 5 mei, 11u

Inschrijven tot 5 april met vermelding van je lidnummer + ‘Caritas’
Controleer vooraleer te betalen je status op de website bij ‘Mijn inschrijvingen’. Betaal, als je niet op reserve, staat 13 euro per deelnemer.

Maximum 25 deelnemers.
Vooraf koop je je treinticket voor Berchem. Daar nemen we de tram 9 tot de Groenplaats. Dan is het nog een 5-tal minuten te voet.
We ontmoeten elkaar in de lokettenzaal van het station van Leuven tegen 9u10 ( registreren bij begeleider Marijke Morlion) en nemen de trein van 9u24 richting Antwerpen Centraal.
 

De geschiedenis van de zorgverlening aan zieken, behoeftigen en gekwetsten gaat meer dan 1000 jaar terug. 
Katholieke instellingen, stedelijke overheden en begoede burgers en edellieden bekommerden zich om de opvang van zieken, pelgrims, armen en gehandicapten, en richtten caritatieve instellingen op voor het herbergen en verzorgen van deze meest kwetsbare en zieke medeburgers.

Deze instellingen werden mogelijk dankzij ‘zusters en broeders’, die zich met hart en ziel hebben ingezet voor de zorg aan deze behoeftigen en zieken. Zij behoorden tot kloosterorden en broederschappen.

Hun caritatieve activiteiten waren enerzijds van geestelijke aard (zielenheil, mededogen, berusting en geloof in een bovennatuurlijke genezing), anderzijds van lichamelijke aard (lichaamsverzorging, voeding, behandeling van gekwetsten, begraving van overledenen, enz.).
Later, na de Franse Revolutie, gingen de stadsoverheden de noodzaak inzien van een meer medisch-professionele en georganiseerde zorgverstrekking. Zorginstellingen werden geseculariseerd en geprofessionaliseerd. 

De religieuzen bleven evenwel hun verzorgende taken vervullen, tot ook hun dienstbaarheid aan hervorming werd onderworpen, met name onder invloed van een Florence Nightingale of een Constance Teichmann. Het leidde in het begin van de 20ste eeuw tot het oprichten van scholen voor verpleegkunde.

De opgeleide verpleegkundigen konden nu, samen met de artsen, de vernieuwingen in de geneeskunde implementeren bij de zieken. Het gaf de aanzet tot de hedendaagse gezondheidszorg, die wij nu kennen.

De tentoonstelling poogt de diverse stappen in de ontwikkeling van de caritas en zorg voor zieken in beeld te brengen. Ook het ontstaan (en verdwijnen) van een aantal ziekten en ziekenhuizen komt aan bod.
De tentoonstelling focust eveneens op de wijze waarop kunstenaars  tegenwoordig deze caritas op een pakkende wijze weten te treffen en te verbeelden.

Marijke Morlion, 17 februari 2026