Groen erfgoed in Kessel-Lo:

Abdij van Vlierbeek en Heuvelhof

Groot-Leuven telt vier abdijsites: Abdij Keizersberg, Abdij van Park, Sint-Geertruiabdij en de Abdij van Vlierbeek. Alle vier hebben ze hun religieuze functie behouden, Sint-Geertrui en Vlierbeek alleen als parochiekerk.

De voorbije jaren bezochten wij tijdens de natuurwandelingen reeds drie van de vier abdijsites. Nu verkennen we de laatste van de vier, de Abdij van Vlierbeek in Kessel-Lo.

Vlierbeek is de oudste van de vier abdijen. In 1125 schonk Godfried met de Baard, eerste hertog van Leuven, één van zijn domeinen aan de Benedictijnenabdij van Affligem, met de bedoeling hier een kerk en klooster op te richten. Al snel, in 1163, werd deze gemeenschap bevorderd tot een zelfstandige abdij. Er volgde een grote bloei. De bevolking die rondom de abdij woonde, behoorde tot de zogenaamde ‘Kuip van Leuven’ en had dezelfde rechten en plichten als de ‘poorters’ van Leuven. In de tuin naast de kerk vinden we een grenspaal van deze ‘Kuip’.

De monniken hielpen bij het vruchtbaar maken van de streek en de ontwikkeling van landbouw, veeteelt en wijncultuur. Deze abdij ligt nog steeds temidden van velden en akkers, in de bevallige vallei van de Vlierbeek tussen de bergen, die uitstekend geschikt waren voor wijngaarden. Vermoedelijk houdt de naam verband met het oud-Germaanse ‘fleubar’, de inheemse vlierstruik. De Vlierbeek voorzag de vijvers van water en deed de watermolen van de abdij draaien.

De abdij van Vlierbeek kende een woelige geschiedenis van verwoesting en heropbouw. Tijdens de Nederlandse Tijd, in 1827, werd de gemeente Kessel-Lo opgericht. Tevens werd de nieuwe gemeente een zelfstandige parochie van Leuven. De classicistische abdijkerk werd parochiekerk. De overgebleven abdijgebouwen krijgen nu, dankzij het masterplan van de stad, een grondige restauratiebeurt. Ook de groene omgeving rond de abdij zal heringericht worden, hopelijk met respect voor de huidige natuurwaarden. Ten oosten van de kloostergebouwen strekt zich de grote tuin met boomgaard uit. Inheemse fruitbomen zijn aangeplant en Schotse schapen zorgen voor het natuurlijk onderhoud van de tuinen. In 2008 sloot de kerkfabriek voor de tuinen en de wegen een erfpachtovereenkomst met de stad Leuven.

De kerktoren trekt heel wat wilde fauna aan, o.a. kerkuil en slechtvalk. Misschien vinden we wat sporen van deze prachtige prooivogels terug. In de tuinen staan oude inheemse boomsoorten. Tijdens ons bezoek zullen de eerste bloemen en blaadjes verschijnen.

Maar onze wandeling start in Park Heuvelhof.

Het eclectische kasteel met bijgebouwen werd op het landgoed ‘het Hovelken’ gebouwd door rentenier Jos Van der Beken Pasteel uit Turnhout, die in Leuven woonde. Er was ook een tuin en fruitbomen op het 1 ha 67 a grote domein dat door een haag omgeven was. Wegens faillissement werd het landgoed in 1855 verkocht en belandde doorheen de jaren in verschillende handen, o.a. bij de familie Remy en de Stordeur.

Einde 19^de eeuw werd de hovenierswoning verbonden met een omvangrijk complex serres. Het westelijke deel van het park werd verkaveld en bebouwd.

Vanaf 1938 werd het kasteeltje het gemeentehuis van Kessel-Lo tot de gemeentefusie in 1977. Aan de Diestsesteenweg is het politiekantoor opgericht.

Als voorloper van koelkasten en diepvriezers maakten de mensen gebruik van ijskelders. Ook hier werd in 1872 een ijskelder gebouwd in het noordwesten van het park, dicht bij de vijver waaruit het ijs werd gehaald. In 1990 werd er een vleermuisverblijf ingericht. De rechthoekige toegang is voorzien van een recente metalen deur met vliegopening.

In 2010 werd de hovenierswoning aangepast naar de behoefte van de kinderopvang ’t Koetshuis’. Sinds 1970 bevinden zich naast de hovenierswoning opnieuw serres, in gebruik bij de Groendienst van Leuven.

Het park werd aangelegd in Engelse landschapsstijl. Kenmerkend zijn de openheid van het park met zijn vijver die op een stroom gelijkt, de slingerende padenstructuur al dan niet omzoomd door bomenrijen. We herkennen sparren en beuken, kastanje- en beukengroepen, mammoetboom, Drents krentenboompje en weideachtige grasvlakten.

Yvette Toison

Vertrek: Maandag 5 poktober, ingang Heuvelhofpark, Diestsesteenweg Kessel-lo om 14 u.30. Bus 370 vanuit Leuven station, halte Park Heuvelhof.

Voorafgaande inschrijving en betaling van 5 euro per persoon met vermelding van de voorkeurdatum, je lidnummer en ‘Vlierbeek’. Maximum 25 deelnemers per datum. De bijdrage van de deelnemers wordt op de rekening van de Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud vzw gestort. Leden van deze club kunnen gratis deelnemen.