Wanneer men ouder wordt, wanneer het wat minder goed gaat, zal in de eigen woning blijven heel vaak de misschien onuitgesproken wens zijn van de meeste mensen.  Wie afhankelijk wordt van anderen, verlangt er vaak nog meer naar in het vertrouwde milieu verzorgd te worden. Natuurlijk spelen daarbij vele elementen een rol en is de keuze niet altijd even vanzelfsprekend.

We gaan in deze bijdrage even dieper in op enkele aspecten.

We zijn er ons zeer goed bewust dat daarmee zeker niet alles is gezegd.  Het zou ons ook deugd doen, mochten we dergelijke bijdrage kunnen aanvullen met reacties van mensen die nu al deze zorg op zich hebben genomen en ervaring hebben. Je bewijst met uw reactie heel zeker onschatbare diensten aan anderen. Aarzel dus niet!

 De context

Centraal staat de zorgbehoevende persoon zelf, maar ook zijn gezins- en familieleden die de onmiddellijke toeverlaten zijn moeten centraal staan. Soms worden zij bijgestaan door buren, en vrienden, door het georganiseerde vrijwilligerswerk en/of de professionele diensten voor thuiszorg.

Onderzoek uit 2003 van het Centrum voor Bevolkings- en Gezinsstudie van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, stelt vast dat tussen de 400.000 en de 500.000 personen in Vlaanderen zorg dragen voor een zorgbehoevende persoon.

Uit eerder onderzoek is gebleken dat 75% van het takenpakket in de thuiszorg opgenomen wordt door zogenaamde mantelzorgers. Mantelzorgers worden niet betaald voor hun zorgactiviteiten. Het zijn personen die op geregelde basis, en op een niet beroepsmatige wijze aanvullende, bovennormale zorg verlenen aan een zorgbehoevende persoon uit hun omgeving, meestal vanuit hun sociale of affectieve relatie met deze persoon. Dat kunnen zowel partners, ouders, familieleden, kinderen vrienden of buren zijn. In meer dan de helft van de gevallen komt,  behalve de huisarts, zelfs geen enkele professionele dienst aan huis: de familie, de eigen omgeving van de zorgbehoevende, is in dit geval de enige zorgverstrekker!

Het schitterende werk dat op deze wijze in alle stilte wordt verricht, is een weldaad voor de zorgbehoevende op de eerste plaats, want die kan in de eigen vertrouwde omgeving blijven waar men zich geborgen, veilig en goed voelt, en voor de maatschappij!

 Thuiszorg moet goed overwogen worden!

Thuis blijven als men afhankelijk geworden is, is voor de ene wel en voor de andere niet vanzelfsprekend. Het vraagt immers een vaak enorme inzet van alle betrokkenen. De omstandigheden waaronder een keuze moet gemaakt worden kunnen erg divers zijn. Soms is het reeds lange tijd duidelijk dat de bekwaamheid tot zelfzorg van een familielid afneemt. Men ziet het probleem aankomen. In andere gevallen wordt men plots en onverwacht geconfronteerd met een dringende zorgbehoefte. Soms is het zelfs zo dat er weinig sprake is van 'keuzes maken', omdat er geen alternatief is, of omdat men spontaan de zorg op zich heeft genomen en men pas later beseft hoe sterk dit het leven van iedereen heeft veranderd. Want thuiszorg brengt inderdaad een aantal praktische, financiële, relationele en psychologische vragen met zich mee.

Het is geen overbodige luxe op deze vragen een antwoord te zoeken. 'Kiezen voor thuiszorg' is geen eenmalige keuze! U kiest er in feite elke dag opnieuw voor: bij elke nieuwe hindernis, bij elke grotere zorgvraag, wanneer een zorgdrager wegvalt... Soms gebeurt het dat de keuze moet herzien worden.

Niet zelden is het tijdens een ziekenhuisopname dat de keuze wordt gemaakt. In het ziekenhuis zal men thuiszorg niet altijd stimuleren. Men kent er uw draagkracht niet, men zal twijfelen of u de zorg wel zal aankunnen, men zal verwijzen naar de nadelen voor uw gezinsleven. Het ziekenhuis en het ziekenhuispersoneel heeft uiteraard een sterk medische benadering en daarom zullen de beroepsverzorgers aldaar vaak de thuiszorg niet in overweging nemen.

 Informeer u!

Indien u overweegt om een zorgbehoevende uit uw omgeving bij te staan, informeer u dan zorgvuldig: welke thuiszorgdiensten bestaan er in uw omgeving, wie of wat kan u ondersteunen bij de thuiszorg voor uw familielid. De huisarts, de sociale dienst van uw ziekenfonds of het OCMW kunnen u zeker helpen bij de organisatie.

Bespreek ook tijdig met de zorgbehoevende persoon zelf de mogelijkheid van de thuiszorg. Bespreek het ook met uw gezinsleden en met de professionele thuiszorgdiensten (Wit Gele Kruis bvb.) .

De gezondheidstoestand van de zorgbehoevende persoon, en de mate waarin deze nog voor zichzelf kan instaan, speelt natuurlijk een belangrijke rol in de beslissing. Ook de aard van de gezondheidsproblemen (bvb. kanker, hartinfarct, mentale handicap), de te verwachten evolutie (zal de toestand stabiel blijven of is er sprake van - snelle - achteruitgang?) en de te verwachten duur van de thuiszorg (enkele weken, maanden, jaren) zullen mee bepalende elementen zijn in de beslissing voor en de eventuele organisatie van de thuiszorg.

Wees dus niet te beschroomd om aan de huisarts, de specialist of een andere deskundige een duidelijk antwoord te vragen in verband met de ziekte of de handicap van uw gezinslid:

- Welke diagnose werd gesteld?

- Wat houdt dit in?

- Wat zal de zorgbehoevende wel en wat zal die nooit meer kunnen?

- Wat kunnen we verwachten van de revalidatie?

- Hoe gaan we het best om met vader of moeder nu hij of zij dementerend is?

- Wat kunnen we in de toekomst nog verwachten?

- ...

Vraag aan meerdere mensen advies, tot u een duidelijk antwoord heb en weet waar u voor staat. Ook in boeken en via internet, kan u belangrijke informatie vinden. Praten met mensen die dezelfde ervaringen hadden, bvb. in zelfhulpgroepen, patiëntenverenigingen, contacten met andere mantelzorgers, ...) levert soms erg concrete tips op en kan een steun zijn bij moeilijke momenten.

 Praktische zaken

Er zijn ook een aantal praktische zaken die moeten nagekeken worden.

- Kan de zorgbehoevende persoon zich voldoende vrij bewegen in de woning waar hij of zij gaat wonen? Misschien moeten er trappen weggewerkt worden, moeten er meubels verplaatst of verwijderd worden, bvb. om een rolstoel door te laten... Is er plaats om een ziekenhuisbed te installeren, zodat er toch ook nog voldoende privacy blijft voor intieme verzorging?

- Moeten er hulpmiddelen aangeschaft of gekocht worden? Bijvoorbeeld krukken, een looprekje, speciaal bestek, een WC-stoel, wegwerpluiers, dieetvoeding, een ziekenhuisbed, ...

- Welke diensten bestaan er in uw gemeente en welke moeten gecontacteerd worden?

- Welke familieleden, buren, vrienden, vrijwilligers, zouden af en toe, of misschien geregeld een handje kunnen toesteken? Overdag? 's Nachts? Belangrijk is dat er hierover gepraat wordt en dat er duidelijke afspraken gemaakt worden.

Heel veel informatie hierover kan u terugvinden bij zorgbemiddelaars, bij de sociale dienst van het ziekenfonds, bij het OCMW, in het ziekenhuis...

We komen op dit onderwerp zeker nog terug!

 

 

Jos Dewinter, oktober 2007