Natuurwandeling Vaalbeek
’t Senneke in de volksmond
Maandag 27 juli om 14u30, parking gemeentehuis Vaalbeek
Maandag 14 september om 14u30, parking gemeentehuis Vaalbeek
Voorafgaande inschrijving en betaling van 5 euro met vermelding van de verkozen datum, je lidnummer + ‘Vaalbeek'. Telkens maximum 25 deelnemers. De bijdrage van de deelnemers wordt op de rekening van de Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud vzw gestort. Leden van deze club kunnen gratis deelnemen.
Het dorp volgt zowat de loop van de gelijknamige Vaalbeek, die in Blanden ontspringt en de vijvers van het Zoet Water voedt. Oorspronkelijk was Vaalbeek veel groter in oppervlakte, maar opeenvolgende grenscorrecties maakten het alsmaar kleiner. In 1977 werd het de kleinste deelgemeente van Oud-Heverlee. Toch vind je hier het administratieve hart van Oud-Heverlee door de inplanting van het nieuwe gemeentehuis, politiehoofdkwartier en kinderopvang. Het straatdorp wordt zowel aan de zuid- als de noordkant omsloten door eeuwenoude bossen, nl. Meerdaalwoud en Heverleebos.
Eens was de Grezstraat de belangrijkste straat van het dorp. Aan de ene zijde vinden we het historisch pachthof ‘Groenendaal’ (1792), aan de andere zijde ligt verscholen op het einde van een onooglijk zijstraatje, de Sint-Magdalenakapel. Deze laatgotische kapel uit de 16de eeuw, later vergroot in twee fasen en twee stijlen, werd onlangs gerestaureerd. Maria Magdalena is de beschermheilige van de 396 Vaalbekenaars. De naam ’t Senneke is wellicht een verwijzing naar de zanderige bodem en de zandgroeves die in de 20ste eeuw verdwenen.
Onze wandeling loopt doorheen de zuidrand van Heverleebos. Ooit maakten onze bossen deel uit van het historische Kolenwoud. Meerdaalwoud en Heverleebos zijn minstens 1000 jaar oud. In 2023 werden ze opgenomen in het nationaal natuurpark ‘De Brabantse Wouden’. Vijfduizend jaar geleden trokken de inwoners van een op het plateau gelegen nederzetting langs een holle weg naar de vallei van de Vaalbeek om er water te gaan halen. De verbrande resten van generaties dorpelingen vonden hun laatste rustplaats in het Monarkengraf en de nabijgelegen ringwalheuvel.
Op de plaats van het huidig kasteeltje lag een feodaal jachtslot, behorend tot de Normandische familie d’Harcourt. Door huwelijk kwam het aan Anton van Croÿ en dat bleef zo tot 1612, toen het aan de familie van Arenberg kwam. Het mottekasteel raakte in verval en werd in 1828 afgebroken. Op het terrein van 3,5 ha, eigendom van toenmalig burgemeester Joseph Braeckmans, werd ‘une élégante villa moderne’ en koetshuis gebouwd.
De bossen worden beheerd door ANB (Agentschap Natuur en Bos). Duurzame houtproductie blijft belangrijk, maar onze wouden evolueren tot een samenhangend geheel van sterkere en beter beleefbare authentieke natuur, weerbaarder tegen klimaatverandering. Met enerzijds recreatieluwe zones, waar natuurbescherming centraal staat, en anderzijds actieve recreatie in zorgvuldig gekozen gebieden.
Yvette Toison