Bankrekening vrijmaken na overlijden
Het is een veelgehoord verhaal: na het overlijden van persoon X kon zijn/haar echtgeno(o)t(e) gedurende vele maanden niet aan het geld op de gezamenlijke bankrekeningen, en dat terwijl de onverwachte kosten net de spuigaten uitliepen.
Praktische problemen in een moeilijke periode kunnen beter vermeden worden. Daarom schiep de wetgever recent klaarheid in de procedure om de bankrekeningen te deblokkeren. Er kwam een hulpmaatregel ten voordele van de echtgeno(o)t(e) of wettelijk samenwonenden van de overledene.
Sedert 29 mei 2009 wordt het vrijmaken van bankrekeningen geregeld door het Burgerlijk Wetboek.
De erfgenamen moeten daarvoor de bank een document voorleggen:
- ofwel een akte van erfopvolging opgesteld door een notaris
- ofwel een attest van erfopvolging opgesteld door de ontvanger van de successierechten, namelijk de fiscus.
Deze documenten geven aan welke rechthebbenden rechtsgeldig mogen erven. Daarenboven vraagt de bank een vereffeningsorder, ondertekend door alle erfgenamen. Het is dus niet langer mogelijk zich te wenden tot het gemeentebestuur of tot de Vrederechter. Opgelet echter, indien er erfgenamen zijn die als onbekwaam worden beschouwd, zoals minderjarigen, gelden er specifieke regels.
Hoe kiezen tussen de notaris of de ontvanger?
De tussenkomst van de ontvanger is gratis, maar hij is niet in alle gevallen bevoegd. Hij kan slechts een attest van erfopvolging afleveren indien de overledene:
- niet beschikt over een laatste wilsbeschikking via testament of anders;
- geen huwelijkscontract of een akte 'wijziging huwelijkse voorwaarden' heeft afgesloten;
- geen erfgenamen heeft die onbekwaam zijn.
Bij de notaris moet u daarentegen honoraria en aktekosten betalen, maar hij kan wel steeds - in alle gevallen - een akte van erfopvolging opstellen.
Is het mogelijk een bepaald bedrag af te halen nog voor de rekeningen worden vrijgemaakt?
Ja. Sedert 31 augustus 2009 kan de echtgeno(o)t(e) of de wettelijk samenwonende partner een voorschot vragen zonder akte of attest van erfopvolging. In afwachting van dergelijk document, moet de langstlevende immers in zijn basisbehoeften kunnen blijven voorzien. Deze wetswijziging geldt niet voor een feitelijk samenwonende partner. Zonder eigen bankrekening kan die nog steeds in een financieel onzekere situatie belanden. Los van dit bedrag en onder voorwaarden, betaalt de bank ook bepaalde zogenaamd 'bevoorrechte kosten' zoals de begrafenis- en ziekenhuiskosten.
Hoe groot is dat voorschot?
Het opgevraagde bedrag mag niet hoger zijn van 5000 euro én niet hoger dan de helft van de beschikbare creditsaldi van de zicht- en spaarrekeningen, gemeenschappelijk of in onverdeeldheid, waarvan de overledene of zijn echtgeno(o)t(e) titularis of medetitularis is, of waarvan de wettelijk samenwonende partner medetitularis is. In de praktijk zal de bank een bankrekening die alleen op naam van de overledene staat, niet vrijmaken.
Opgelet: deze twee opgelegde beperkingen gelden voor alle banken samen waar rekeningen bestaan, niet per bank dus.
Jos Dewinter, 27 februari 2010